غزلیاتی از

عبدالواسع جبلی شاعرقرن ششم (متوفی به سال 555هجری )

منشا او از غرجستان ناحیه ای در مشرق شهر هرات بود .

1

من کیم کاندیشه ی   تو  هم نفس  باشد  مرا              یا  تمنای  وصال  چون  تو کس  باشد  مرا

گر بود شایسته ی غم خوردن  تو  جان  من              این نصیب از دولت عشق تو بس باشد مرا

هر  نفس  کانرا  به یاد  روزگار   تو  زنم                 جمله ی  عالم  طفیل  آن  نفس    باشد مرا

گر نه عشق سایه ی من شدچراهرگه که من              روی  برتابم  زوی  پویان زپس   باشد مرا

هر زمان دل را به  امید وصالت خوش کنم                 بار  گویم  نی چه جای این هوس باشد مرا

                               چون  خیال  خاک  پای  تو نبیند چشم من

                               بر وصال تو چگونه دست رس باشد مرا

2

  آن  صنم  دلفروز  یار نو آیین ماست               شمع همه عالم است لعبت  شیرین  ماست

دلبری و سرکشی پیشه و کردار اوست              عاشقی و مفلسی  مذهب   و  آیین   ماست

لاله  و نسرین  اگر  تازه  و خندان بود               عارض و رخسار او لاله و نسرین  ماست

زهره وپروین اگر روشن  و  تابان بود              چهره  و دندان او زهره  و  پروین  ماست

در دل و در جان ما دوستی و مهر اوست           در سر و در  طبع  او دشمنی و کین ماست

 بر دل کس در جهان صد یک این غم مباد          کز هوس  عشق او بر  دل مسکین  ماست

                         وحشت و جور و جفا کار و فن و خوی اوست

                         طاعت  و مهر و وفا رسم  و ره و دین ماست

3

عاشقی  راه  نیک    نامی  نیست                  دوستی  کوی   شادکامی نیست

کمترین  درد  عشق سوختن است                 که در این راه رسم خامی نیست

چو  شدی  عاشق   از   چه آزادی                شرط  کار  تو جز  غلامی نیست

هر که جانان به چشم اوست عزیز                جان به نزدیک او  گرامی نیست

                               عشق و جان با محبت جانان

                               جز  ره مردمان عامی نیست

4

دوش مرا یار د ر آغوش بود             آن چه طرب بود مرا دوش بود

تا    نشد  از کوه  پدید  آفتاب             ماه  مرا  خفته  در  آغوش بود

بر دلم از شادی    دیدار  اوی            رنج  جهان  جمله  فراموش بود

اسب طرب بود مرا دوش رام            بخت  مرا غاشیه  بر  دوش  بود

بود چو زهره دل من با نشاط             زآنک  بتم  زهره  بناگوش  بود

                              شد  دلم  آسوده  و  خرم    بدو

                             گرچه سراسیمه و مدهوش بود

چند دوبیتی از او:

گویند    فصل    آذار       خوشست            بوی گل و بانگ مرغ گلزار خوشست

ابریشم زیر و ناله ی زار خوشست           ای بی خبران این همه با یار خوشست

                                            ***

هر عهد که با من آن دلبر بست                 همچون سر زلف خویش آنرا بشکست

 جانی دارم کنون و آنرا پیوست                 در  جستن او  نهاده ام  بر  کف  دست

                                            ***

دیدار تو راحت دل مفلس ماست                 رخساره و چشم تو گل و نرگس ماست

گرچند جمال تو در مجلس ماست                آخر  نه  خیال  روی  تو مونس ماست

                                            ***

من تن به  بلای عاشقی در دادم              من دل به غنای مفلسی بنهادم

آخر  ملک العرش  رسد  فریادم              وزمحنت این هر دو کند آزادم

                                            ***

زان پیش که دست و پا فروبندد مرگ       آخر کم از آن که دست و پایی بزنیم

شیره ی انگور : نوعی شیره بسیار شیرین و مقوی که از انگور ساخته می شود که هم انواع غذاها از آن ساخته می شود و هم برای مداوای بیماری ها خوب است با این غذای می توان از انواع بیماری های گلودرد سرما خوردگی ضعف بدن و خیلی امراض دیگر جلوگیری کرد وخواص دیگر آن پوشیده است.چند غذا که از این شیره تهیه می شود و درست کردن آن آسان است:

چنگلی : نوعی غذای سنتی گنابادی است که از شیره ی انگور درست می شود مقدار ی شیره را گرم می کنند و به آن روغن اضافه می کنند و با مقداری نان که ریزه شده مخلط می کنند و می خورند گاهی به آن خشخاش هم اضافه می کنند که چنگلی خشخاش نامیده می شود و غذایی بسیا مقوی و خوشمزه است.

تخمرغ شیره : مقداری شیره انگور را با روغن گرم می کنند و و وقتی داغ شد به میزان مقدار شیره در آن یک یا چند تخم مرغ می شکنند وقتی تخممرغ ها کمی سفت شد ای غذا را با نان میل می نمایند.

طرز ساخت شیره ی انگور:در قدیم کار گاه های شیره پزی زیاد بود  وبه روش سنتی آن را تهیه می کردند به این ترتیب: مقدار ی انگور را شست وشو می دهند و آب آن رادر حوضچه ای به نام چِرُغ می گیرند و آب آن را در دیگ کمی گرم می کنند و برای اینکه نا خالصی های آن گرفته شود مقداری خاک مخصوص شیره به آن می زنند(این خاک از معدن مخصوصی در گناباد تهیه می شود) تا وقتی خاک ته نشین شود آب انگور خاک زده را در صافی های پارچه ای نازک می ریزند تا اگر خاکی باقی مانده گرفته شود در این موقع آب انگور بسیار زلال و شفاف می شود، آب صاف شده را دوباره در دیگ می ریزند و آن را می جوشانند تا وقتی که آب انگور غلیظ شود وبه رنگ قرمز یا  عسلی  در آید بیش از حد نباید غلیظ شود چون می سوزد و مزه می گیرد و کمتر هم نباید بجوشد چون زود فاسد می شودو آبکی می شود. آن گاه شیر ه را در ظرفی می ریزند تا سرد شود وبعد از سرد شدن آن را در ظرف های سفالی یا پلاستیکی یا شیشه ای می ریزند و در محل سردی نگهداری می کنند .

زعفران گناباد

زعفران گناباد از مرغوب ترین زعفران های جهان از نظر کیفیت است که متأسفانه  گاهی به نام زعفران دیگر نقاط توسط دلالان  به فروش می رسد.

گناباد و آثاری که بود ...

گناباد شهری در ایران و در جنوب خراسان رضوی است و از قدیمی ترین شهرهای ایران است که قدمت آن به قبل از میلاد می رسد .آثار تاریخی بسیاری دارد که مهمترین آن قنات های علی آباد و  قصبه است که از عجایب عالم به شمار می رود و آبی عظیم دارد.

درمرکز شهر گناباد آثار تاریخی کمتر است و مردم در دوره های اخیر برای ساختن ساختمان های جدید و مسکونی  و یا باغ و زمین های کشاورزی  و یا توسعه ی خیابان ها، آن ها را تخریب کرده اند و شایدبه دلیل این  که  توجه و اعتقادی به آثار باستانی ندارند ویا به دلیل زلزله . از جمله آثار خراب شده :

قلعه که در مرکز شهر و جایی که امروزه ساختمان درمانگاه فیاض بخش و دانشکده پزشکی و باغ ملی وجود دارد این قلعه بسیار بزرگ بود و دیوارهای بزرگ و بلند داشت قطر دیوارها به اندازه ای بوده که یک گاری بزرگ از روی آن رد می شده است و در دوره ی انگلیسی ها روی آن چند قبضه توپخانه نصب بود و در کنار قلعه خندق بزرگی بوده است و چند برج بلند در اطراف قلعه وجود داشت که برای نگهبانی بود و یک آب انبار که آب انبارالان موجود است . قدمت این قلعه به چند قرن قبل می رسیده است .

 حمام سرتراز در محله ی سرتراز روبه روی مسجد امام صادق(علیه السّلام) قدمت آن به دوره ی صفویه می رسید.

آسیاب های آبی در روبه روی مسجدجامع قدیم در خیابان سعدی ،آسیاب آبی در محل امروزی اداره ی برق.

 پادگان انگلیسی ها در گدام، بین مند و باغ آسیا که ظرفیت ده هزار سرباز را داشت اسلحه خانه ،آسایشگاه سربازان ، محل نگهداری اسب ها ،استخر شنا از قسمت های مختلف آن بود.

آبشار و مسجدجامع قدیم سرتراز.

بیش از چهل آب انبار که در خیابان سعدی و المهدی و سرتراز و خیابان غفاری وجود داشته است.

یخدان  در محل خیابان شوریده در محل امروزی اداره بهداشت

باغ ملک ازباغ های بزرگ که انواع میوه ها مانند انگور، انار، گیلاس ،آلبالو،بادام ،گردو ، به ، انجیرو... در آن بوده و چندین کار گاه شیره پزی و کشمش سازی در آن فعال بوده در محل کنونی خیابان پاسداران و اطراف آن،وچندین باغ دیگر مانند باغ حرّا، باغ مشایخی، قبرستان قدیم در محل امروزی چهار راه گیتی نورد.

مدرسه ی علمی قدیم در محل مدرسه علمی امام رضا( علیه السّلام)در خیابان سعدی.

(تخریب این آثاربین ده تا پنجاه سال گذشته صورت گرفته است. )